प्रा. विनोद महाजन यांनी उलगडला ‘मिसाईल मॅन’चा प्रेरणादायी जीवनप्रवास; पुस्तकसंपदा आणि क्षेपणास्त्र विकासकार्याची विद्यार्थ्यांना सविस्तर माहिती
पिंपळगाव हरेश्वर | प्रा अमोल झेरवाल
ग्रामविकास मंडळ संचलित ग्रामविकास विद्यालय व ग्रामविकास कनिष्ठ महाविद्यालय यांच्या संयुक्त विद्यमाने भारताचे माजी राष्ट्रपती, थोर शास्त्रज्ञ आणि भारतरत्न डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांची जयंती गुरुवार, दि. १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी उत्साहात साजरी करण्यात आली. या कार्यक्रमात प्राध्यापक विनोद महाजन यांनी डॉ. कलाम यांच्या प्रेरणादायी जीवनप्रवासासह त्यांच्या वैज्ञानिक कार्याची, क्षेपणास्त्र विकासातील योगदानाची आणि साहित्यसंपदेची विद्यार्थ्यांना सविस्तर माहिती दिली. या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना विज्ञान, संशोधन, वाचन आणि राष्ट्रसेवेची प्रेरणा मिळाली.
या कार्यक्रमाला ग्रामविकास विद्यालय व कनिष्ठ महाविद्यालयाचे प्राचार्य पी. जे. तेली सर, उपप्राचार्य प्रा. पी. ओ. चौधरी सर, पर्यवेक्षक पी. आर. देशमुख सर आणि पर्यवेक्षिका मंगला साळुंखे मॅडम यांच्यासह विद्यालयातील प्राध्यापक, शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचारी उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन मनोज सोनवणे सर यांनी केले.
प्रतिकूल परिस्थितीतून राष्ट्रपतीपदापर्यंतचा प्रेरणादायी प्रवास
प्रा. विनोद महाजन यांनी आपल्या मार्गदर्शनातून डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांच्या जीवनातील महत्त्वपूर्ण घटनांची माहिती दिली. डॉ. कलाम यांचा जन्म १५ ऑक्टोबर १९३१ रोजी तमिळनाडूतील रामेश्वरम येथे झाला. सामान्य कुटुंबातून पुढे आलेल्या कलाम यांनी शिक्षण, कठोर परिश्रम, जिद्द आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन यांच्या बळावर देशाच्या सर्वोच्च घटनात्मक पदापर्यंत मजल मारली. त्यांनी २००२ ते २००७ या कालावधीत भारताचे ११वे राष्ट्रपती म्हणून देशाची सेवा केली.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील त्यांच्या उल्लेखनीय कार्यामुळे त्यांना ‘मिसाईल मॅन ऑफ इंडिया’ म्हणून ओळखले जाते. साधेपणा, शिस्त, ज्ञानाची ओढ आणि विद्यार्थ्यांविषयी असलेले विशेष प्रेम ही त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची वैशिष्ट्ये होती. विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या जीवनातून प्रेरणा घेऊन मोठी स्वप्ने पाहावीत आणि ती पूर्ण करण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करावेत, असे महत्त्व प्रा. महाजन यांनी आपल्या मार्गदर्शनातून स्पष्ट केले.
भारतीय क्षेपणास्त्र विकासातील महत्त्वपूर्ण योगदान
डॉ. कलाम यांनी भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (इस्रो) आणि संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (डीआरडीओ) यांच्यामध्ये कार्य करताना भारताच्या वैज्ञानिक प्रगतीत मोलाचे योगदान दिले. भारताच्या एसएलव्ही-३ या उपग्रह प्रक्षेपण यानाच्या विकासात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. १९८० मध्ये या यानाद्वारे रोहिणी उपग्रह पृथ्वीच्या कक्षेत स्थापित करण्यात आला.
प्रा. विनोद महाजन यांनी डॉ. कलाम यांच्या नेतृत्वाखाली भारताच्या एकात्मिक मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र विकास कार्यक्रमाला मिळालेल्या गतीची माहिती दिली. पृथ्वी, अग्नी, आकाश, त्रिशूल आणि नाग या क्षेपणास्त्र प्रणालींच्या विकासकार्याचा परिचय करून देत भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील स्वावलंबनासाठी या प्रयत्नांचे महत्त्व त्यांनी स्पष्ट केले.
क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञानाबरोबरच अंतराळ संशोधन, संरक्षण तंत्रज्ञान आणि देशाच्या वैज्ञानिक क्षमतेच्या विकासासाठी डॉ. कलाम यांनी दिलेले योगदान विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
पुस्तकसंपदेतून ज्ञान आणि विचारांचा वारसा
डॉ. कलाम हे महान शास्त्रज्ञ असण्यासोबतच उत्तम लेखक आणि विचारवंत होते. त्यांच्या पुस्तकांमधून विद्यार्थ्यांना जीवनाकडे सकारात्मक दृष्टिकोनातून पाहण्याची, ज्ञानाची साधना करण्याची आणि राष्ट्राच्या विकासासाठी योगदान देण्याची प्रेरणा मिळते.
प्रा. महाजन यांनी डॉ. कलाम यांच्या *Wings of Fire*, *Ignited Minds*, *India 2020: A Vision for the New Millennium*, *My Journey*, *Inspiring Thoughts* आणि *Indomitable Spirit* या पुस्तकांची माहिती विद्यार्थ्यांना दिली. त्यांच्या लेखनातून संघर्ष, आत्मविश्वास, वैज्ञानिक दृष्टिकोन, युवकांची क्षमता आणि विकसित भारताचे स्वप्न यांचा परिचय होतो. विद्यार्थ्यांनी पाठ्यपुस्तकांबरोबरच चरित्रग्रंथ, विज्ञानविषयक पुस्तके आणि प्रेरणादायी साहित्याचे वाचन करावे, यामुळे त्यांच्या ज्ञानात भर पडते आणि विचारांची व्याप्ती वाढते, हा संदेश या मार्गदर्शनातून देण्यात आला.
विद्यार्थ्यांनी वैज्ञानिक दृष्टिकोन जोपासावा
डॉ. कलाम यांनी आपल्या आयुष्यात विद्यार्थ्यांना आणि तरुण पिढीला नेहमीच विशेष महत्त्व दिले. विद्यार्थ्यांनी मोठी स्वप्ने पाहावीत, प्रश्न विचारावेत, प्रयोग करावेत आणि अपयशातून शिकत पुढे जावे, हा त्यांच्या विचारांचा गाभा होता. केवळ परीक्षेत चांगले गुण मिळविणे पुरेसे नसून ज्ञानाचा प्रत्यक्ष जीवनात उपयोग करणे, संशोधनाची आवड निर्माण करणे आणि समाजाच्या प्रगतीसाठी कार्य करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे, असे डॉ. कलाम यांच्या जीवनकार्यातून शिकायला मिळते.
विद्यालय व कनिष्ठ महाविद्यालयात आयोजित या जयंती कार्यक्रमातून विद्यार्थ्यांना एका महान शास्त्रज्ञाच्या कार्याची ओळख होण्याबरोबरच विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि साहित्याच्या क्षेत्रातील संधींची जाणीव झाली. डॉ. कलाम यांचे विचार आत्मसात करून विद्यार्थ्यांनी मेहनत, जिद्द, शिस्त आणि देशप्रेम या मूल्यांची जोपासना करावी, अशी प्रेरणा या कार्यक्रमातून मिळाली.
कार्यक्रमाला प्राचार्य पी. जे. तेली सर, उपप्राचार्य प्रा. पी. ओ. चौधरी सर, पर्यवेक्षक पी. आर. देशमुख सर, पर्यवेक्षिका मंगला साळुंखे मॅडम यांच्यासह विद्यालय व कनिष्ठ महाविद्यालयातील मोठ्या संख्येने विद्यार्थी, सर्व प्राध्यापक, शिक्षक आणि शिक्षकेतर कर्मचारी उपस्थित होते. डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांच्या कार्याचे स्मरण करून विद्यार्थ्यांमध्ये ज्ञान, विज्ञाननिष्ठा आणि देशाच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी योगदान देण्याची भावना रुजविण्याचा प्रयत्न या कार्यक्रमातून करण्यात आला.
